30 september 2023

Waarom vrouwen korsetten droegen

Met de populariteit van het historische drama "Bridgerton" en de terugkeer van het korset in meerdere modecollecties, begin ik de verhalen en mythen die doorgaans rond dit kledingstuk hangen te heroverwegen. Ik ben bijzonder gesteld op het beeld van Keira Knightley in "Pirates of the Caribbean", die flauwvalt en plotseling in de oceaan stort, evenals op Vivien Leigh die vraagt om steviger ingesnoerd te worden voor de barbecue in Twelve Oaks in "Gone with the Wind".

Hoewel ik niet van plan ben het korset te presenteren als een grote bevrijder, omdat het deel uitmaakte van de vele maatschappelijke verwachtingen voor vrouwen in verstreken tijden, heb ik een paar botten (walvisbotten) te kiezen met de gangbare misverstanden rondom dit kledingstuk. Moderne mediavoorstellingen van het korset presenteren het als een martelinstrument dat vrouwen werd opgelegd door het patriarchaat, gebruikt om hen dun en relatief bewegingsloos te houden.

Ter informatie: Vrouwen waren niet de enige die korsetten droegen.

Ja, net als de hoge hakken die eraan voorafgingen, droegen mannen in de 19e eeuw gewoon korsetten. De mode-normen van die tijd waren voor hen net zo streng als voor de gemiddelde vrouw, en de nauwsluitende jassen en broeken die destijds als chic werden beschouwd, moedigden mannen aan om dezelfde onderkleding te dragen om een smal middel te tonen. Deze trend was gedurende de hele 19e eeuw wijdverspreid; bedrijven gingen zelfs zo ver dat ze korsetten voor mannen ontwierpen en aanboden voor dagelijks gebruik.

Oorsprong van het korset

Tijdens de Regency-periode droegen vrouwen gewoonlijk "stays". Stays worden soms korsetten genoemd, maar er zijn enkele belangrijke verschillen. Stays werden vaak gemaakt van katoen, linnen, zijde of satijn en bevatten zeer weinig baleinen. Ze hadden bandjes en de ondersteuning kwam door de gewatteerde constructie van het model, evenals door een lange, stijve balein (vaak van hout of been en gelijkend op een liniaal) die aan de voorkant werd geplaatst. Deze kledingstukken hadden vaak een hogere taille om de destijds populaire empire-taille te accommoderen. Het hoofddoel van het kledingstuk was om de borsten te ondersteunen terwijl de buik en heupen werden platgedrukt, vergelijkbaar met de vormende onderkleding die populair zou worden in de jaren 1920 (en daarna nog lang populair zou blijven).

Oud vrouwelijk korset

Het gemiddelde victoriaanse korset, van het type dat aan de voorkant openvalt en waarmee velen van ons bekend zijn, werd voor het eerst in 1848 gepatenteerd door een man genaamd Joseph Cooper. Zijn revolutionaire ontwerp omvatte een busk die aan de voorkant werd gesloten, waardoor het korset kon worden aangetrokken en uitgetrokken zonder het aan de achterkant te hoeven losmaken. Dit was cruciaal voor mensen die niemand hadden om hen elke dag te helpen deze kleding aan en uit te trekken.

Omdat mensen korsetten inderdaad elke dag droegen. Hoewel de maatschappelijke normen voor vrouwelijke schoonheid niet verheerlijkt hoeven te worden, is het belangrijk om te onthouden dat mensen hun leven in deze kleding leefden. Om dat te doen, moest men kunnen bewegen, voorwerpen kunnen oprapen, tot een zekere mate kunnen bukken en voor kinderen kunnen zorgen. Niet alleen vrouwen uit de hogere klassen droegen het, maar ook werkende vrouwen uit de middenklasse werden verwacht het te dragen. Het was een essentieel kledingstuk in die tijd, net zoals de bh vandaag de dag vaak als essentieel kledingstuk wordt beschouwd.

Gerelateerd: De chronieken van Bridgerton korset

Het korset, een tussenkledingstuk

In tegenstelling tot een bh werd er echter altijd iets tussen het korset en het lichaam gedragen. Een van mijn grootste irritaties in periodedrama's is wanneer iemand zijn korset uittrekt en de camera inzoomt op de afdrukken die de baleinen op de huid achterlaten. Natuurlijk laat dat zo'n spoor achter; de kostuummaker heeft hen geen overhemd gegeven om eronder te dragen. De gemiddelde victoriaanse vrouw zou nooit een korset dragen zonder iets eronder, of dat nu een overhemd, een onderbroek of een combinatie van beide was (sommige onderhemden hadden een camisole-bovenstuk en een onderstuk dat leek op een bloomer, vergelijkbaar met de onderbroeken van vandaag). Deze kledingstukken waren over het algemeen gemaakt van lichtere stoffen, vergelijkbaar met stays, maar bevatten baleinen om een stevigere structuur te bieden.

Net zoals de sportbh's van vandaag zijn ontworpen voor ondersteuning en bewegingsvrijheid tijdens het sporten, hadden vrouwen in de victoriaanse tijd een ander type korset voor sport. Kon men een hindernis overspringen terwijl men er een droeg? Twijfelachtig. Ik kan geen hindernis overspringen als ik er geen draag. Maar victoriaanse vrouwen waren niet minder actief omdat ze in een korset zaten. Ze beoefenden boogschieten, fietsten en speelden tennis, terwijl ze een korset en een rok droegen. Deze sportkorsetten waren aangepast en "geventileerd", met ruimte tussen de baleinen en het katoen om meer bewegingsvrijheid te bieden.

De victoriaanse tijd zag niet alleen de opkomst van het korset, maar ook de uitvinding van de crinoline aan het eind van de jaren 1840. Deze lichte metalen hoepel was gemaakt van metalen veren en gaf vrouwen de destijds gewenste klokvormige silhouet. In plaats van dat ze rond hun taille een hoeveelheid die soms 14 pond woog aan onderrokken moesten dragen, bonden victoriaanse vrouwen een crinolinehoepel om, wat hen meer bewegingsvrijheid gaf. Deze klokvormige silhouetten en de opvulling van heupen en schouders creëerden ook de illusie van een veel smallere taille, een beeld dat vaak aan zeer strakke korsetten wordt toegeschreven. De crinoline raakte in de jaren 1870 uit de mode, maar het ontwerp evolueerde met de opkomst van eenvoudige en dubbele bustle-onderrokken in de jaren 1880 en 1890.

Wat is overmatige strakheid?

Overmatige strakheid: de oorsprong van verschillende misverstanden over korsetten.

Voorstanders van de vrouwenbeweging beschouwden het afleggen van het korset als een symbool van vrijheid. Ze geloofden dat vrouwen meer bewegingsvrijheid zouden hebben als ze niet alleen het korset, maar ook de onderrokken en crinolines zouden afleggen en lichtere onderkleding zouden dragen. Deze hervormingsbeweging zag ook de introductie van "bloomers", die hun naam ontlenen aan de voorstandster van de vrouwenbeweging, de activiste Amelia Bloomer. Dit was een volumineuze broekrok met aparte benen. Hoewel ze niet onzedelijk waren, was het idee dat vrouwen broeken droegen nog steeds zeer omstreden. De stijl werd door zowel mannen als vrouwen veroordeeld en raakte al snel uit de mode.

Aan de andere kant kon het strakke insnoeren van het korset worden beschouwd als een gedurfde daad van verzet tegen het patriarchaat. In de laatste jaren van de victoriaanse tijd veroordeelden geestelijken het strakke insnoeren als een symbool van ijdelheid en morele onzedelijkheid. Kranten en journalisten grepen deze trend op door satirische artikelen te schrijven en karikaturen over het onderwerp te publiceren, waarbij ze vrouwen veroordeelden die hun korsetten strak insnoerden. Artsen beweerden dat organen permanent uit positie raakten en dat strak insnoeren tuberculose veroorzaakte, de vruchtbaarheid aantastte en vrouwen over het algemeen verzwakte. Hoewel het uiterst onwaarschijnlijk is dat de gemiddelde vrouw nadelige gevolgen voor haar gezondheid ondervond door haar korset, is dit idee in moderne discussies over het korset blijven voortbestaan.

Korset voor vrouwen uit een vroegere tijd

De ondergang van het korset

Korsetten bleven het favoriete basisstuk onderkleding aan het begin van de jaren 1900, gedurende een groot deel van de edwardiaanse tijd. Het patent dat we kennen van de moderne bh, of bustier zoals het toen werd genoemd, werd op 3 november 1914 aangevraagd door Mary Phelps Jacobs. Meerdere factoren droegen bij aan deze ontwikkeling.

Ten eerste waren de modetrends veranderd en omvatten ze diepere decolletés, strakkere silhouetten (afscheid van de crinolines) en soepele materialen. Hierdoor was de volumineuze constructie van het korset onder bepaalde kledingstukken niet geschikt.

Een andere factor die bijdroeg aan de ondergang van het korset was de Eerste Wereldoorlog. Aan het begin van de 20e eeuw was staal de balein in de meeste korsetten vervangen, en er was ook een aanzienlijke hoeveelheid staal nodig voor de korsetstructuur. In 1917 vroeg de Amerikaanse War Industries Board vrouwen om geen korsetten meer te kopen, omdat staal dringend nodig was voor de oorlogsinspanning. Vrouwen wilden de oorlogsinspanning graag ondersteunen en bh's werden steeds modieuzer. Er wordt gezegd dat 28.000 ton staal van korsetten naar de oorlogsinspanning werd omgeleid, wat voldoende was om twee slagschepen te bouwen.

Ten slotte was een van de laatste dingen die het korset uit de mode deed verdwijnen de opkomst van de mode in de jaren 1920. Terwijl de modetrends van de voorgaande periode gericht waren op het accentueren van bepaalde delen van het vrouwelijke lichaam, legde de mode in de jaren 1920 de nadruk op androgyne kenmerken en gaf de voorkeur aan een slank en recht silhouet. Hierdoor was er geen S-vormig of zandloperfiguur meer nodig; het ging er simpelweg om een rechthoekig silhouet te hebben. Veel onderkleding die leek op korsetten of guipiers en die in de jaren 1920 in advertenties te zien was, was bedoeld om rondingen te platdrukken of de taille of heupen van een vrouw te verkleinen.

Dit gebrek aan op maat gemaakte elegantie leidde uiteindelijk tot de ondergang van het korset en de opkomst van vormende onderkleding. Vandaag de dag hebben we nog steeds aangepaste versies van deze kledingstukken die rondingen accentueren. Het algemene doel is echter nog steeds hetzelfde: bepaalde delen van het lichaam accentueren of de aandacht van bepaalde delen afleiden.